Fatek FBs Serisi PLC Seçim Rehberi: Uygulamanıza Göre Doğru Model Nasıl Seçilir?
Özet: Fatek FBs serisi, küçük ve orta ölçekli otomasyon projelerinde en yaygın tercih edilen compact PLC ailesidir. Bu rehber; FBs-MA, MC, MN, MR alt serileri arasındaki farkları, I/O sayısına ve haberleşme ihtiyacına göre doğru modeli nasıl seçeceğinizi, tipik uygulama senaryolarını ve sık yapılan seçim hatalarını mühendisler için özetler.
1. Fatek FBs Serisi Nedir?
Fatek Automation tarafından üretilen FBs (Function Block Series) PLC’ler; güvenilir donanımı, yüksek işlem hızı (0.33 µs/komut) ve ekonomik fiyatı ile Türkiye pazarında makine imalatçıları arasında standart hâline gelmiştir. Ana CPU modülü üzerinde dijital giriş/çıkış (I/O) entegre olarak gelir; ihtiyaca göre analog, sıcaklık, yüksek hızlı sayıcı ve haberleşme modülleriyle genişletilebilir.
Öne çıkan teknik özellikler:
- Komut işlem süresi: 0.33 µs (LD), 0.52 µs (MOV) — yüksek hız gerektiren sıralama uygulamaları için uygun.
- Program kapasitesi: 20K adıma kadar (modele göre).
- 4 adete kadar yüksek hızlı sayıcı (HSC) — 920 kHz’e kadar.
- 4 kanal NC positioning (PWM/PLS çıkışı) — step ve servo motor kontrolü için entegre.
- RS-232 / RS-485 / Ethernet seçenekli haberleşme — Modbus RTU/TCP master-slave standart.
- WinProladder ücretsiz programlama yazılımı.
2. Alt Seriler: MA, MC, MN, MR Arasındaki Fark
FBs-MA (Advanced)
Giriş seviyesi modeldir. Temel sıralama mantığı, zamanlayıcı/sayıcı ve RS-232 haberleşme gerektiren projeler için yeterlidir. Yüksek hızlı sayıcı ve NC pozisyonlama desteği kısıtlıdır.
Tipik uygulama: Basit konveyör kontrolü, aydınlatma ve HVAC otomasyonu, küçük dolum makineleri.
FBs-MC (Compact / Enhanced)
MA’nın gelişmiş sürümüdür. 2 NC pozisyonlama ekseni ve 4 yüksek hızlı sayıcı standart gelir. RS-485 port gömülüdür.
Tipik uygulama: Ambalaj makineleri, step/servo ile 1–2 eksenli kesme ve besleme, dozajlama sistemleri.
FBs-MN (Motion / Networking)
Hareket kontrolü ve haberleşme yoğun uygulamalar için. CANopen, Ethernet ve Modbus TCP gömülüdür; çoklu eksen pozisyonlama desteklenir.
Tipik uygulama: CNC benzeri tezgâhlar, çok eksenli paketleme robotları, SCADA entegrasyonu gerektiren hatlar.
FBs-MR (RTU / Remote)
Telemetri ve SCADA uygulamaları için modem/GPRS uyumlu versiyondur.
Tipik uygulama: Su deposu ve pompa istasyonu uzaktan izleme, sulama sistemleri, bina yönetim sistemleri (BMS).
3. I/O Sayısına Göre Model Seçimi
Fatek FBs ana modüllerinin dijital I/O kapasiteleri aşağıdaki gibidir. Proje I/O sayınıza %20 yedek ekleyerek model seçin.
| Model | Toplam I/O | Giriş | Çıkış | Tipik Uygulama |
|---|---|---|---|---|
| FBs-10 | 10 | 6 | 4 | Mini test düzenekleri, tek makine kontrolü |
| FBs-14 | 14 | 8 | 6 | Sensör ağırlıklı küçük hat |
| FBs-20 | 20 | 12 | 8 | Standart dolum/kapatma makinesi |
| FBs-24 | 24 | 14 | 10 | Konveyör + 1 eksenli hareket |
| FBs-32 | 32 | 20 | 12 | Orta ölçekli üretim hattı |
| FBs-40 | 40 | 24 | 16 | Çok istasyonlu makine |
| FBs-60 | 60 | 36 | 24 | Kompleks üretim makinesi |
Mühendis notu: Ana modülün I/O’su yetmediğinde, genişleme modülleri (FBs-24XYR, FBs-16YR) ile toplam I/O sayısı 256’ya kadar çıkarılabilir.
4. Çıkış Tipi: Röle mi, Transistör mü?
- R (Relay): 250 VAC’a kadar yük; yavaş anahtarlama (~10 ms), ~100.000 çevrim. Motor kontaktör bobinleri, selenoid valfler, lamba yükleri için uygundur.
- T / J (Transistor NPN/PNP): 24 VDC yük, yüksek hız (~5 µs). Servo/step darbe çıkışı için şart.
- S (Triac): AC yüklerde sessiz ve uzun ömürlü anahtarlama (aydınlatma, rezistans).
Sık yapılan hata: “Her ihtimale karşı” röle çıkışlı model almak. Servo, step veya 1 kHz üzerinde darbe gerekiyorsa T veya J sonekli model şarttır.
5. Haberleşme İhtiyacına Göre Seçim
- Sadece HMI (yerel): RS-232 yeterli → FBs-MA
- Modbus RTU üzerinden invertör kontrolü: RS-485 şart → FBs-MC veya üstü
- Ethernet/SCADA uzak izleme: FBs-MN veya FBs-CBEH Ethernet modülü
- GSM/GPRS uzak nokta telemetri: FBs-MR + FBs-CM25E GSM modemi
6. 60 Saniyede Karar: Hızlı Seçim Algoritması
- I/O sayım kaç? FBs-10/14/20/24/32/40/60 aralığını belirleyin (+%20 yedek).
- Yüksek hızlı darbe veya servo/step var mı? Evet ise T/J çıkış + MC veya MN.
- Kaç farklı haberleşme portu gerekli? 2+ port ve Ethernet → MN.
- Uzaktan izleme / SCADA? Evet → MN veya MR.
7. Tipik Uygulama Senaryoları
Senaryo 1 — Un paketleme makinesi (2 eksenli): FBs-24MCT + FBs-B1HR (HSC için) + 7″ HMI. Servo darbe çıkışı transistörle; hat durdurma röle ile.
Senaryo 2 — Mermer fabrikasında 4 katlı su deposu: FBs-20MAR + FBs-CM25E GSM modem. Seviye şamandıraları DI’ya, pompa kontaktörleri röle çıkışına bağlı. Günlük raporlar SMS ile.
Senaryo 3 — HVAC klima santrali: FBs-32MA + FBs-6TC analog/sıcaklık modülü. Modbus RTU üzerinden BMS’e veri aktarır.
8. Sık Yapılan Seçim Hataları
- I/O hesabında yedek bırakmamak.
- Haberleşme portunu sonradan düşünmek.
- Servo motora röle çıkışlı PLC bağlamak.
- 24 VDC güç kaynağını küçük seçmek.
9. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Fatek FBs ile Siemens S7-1200 arasında en büyük fark nedir?
Fiyat/performans oranında FBs serisi %40–60 daha uygundur. Siemens TIA Portal karmaşık projelerde avantajlıdır; küçük/orta ölçekli OEM makinelerde FBs daha ekonomiktir.
Hangi yazılım ile programlarım?
WinProladder ücretsizdir, IEC 61131-3 uyumlu ladder (LD) ve statement list (IL) destekler.
Modbus RTU ile Veichi, Delta, INVT invertör kontrol edebilir miyim?
Evet. FBs-MC ve üzeri Modbus RTU master olarak çalışır; birden fazla invertör parametresini tek RS-485 hat üzerinden okur/yazar.
Ana modül bozulursa programımı kaybeder miyim?
Hayır. Program FLASH bellekte saklanır. Ayrıca FBs-PACK bellek kartı ile yedeklenebilir.
Türkiye’de Fatek garantisi ne kadar?
Fonksiyonel Akıllı Teknolojiler üzerinden satın alınanlarda 2 yıl üretici garantisi ve yerinde teknik destek.
10. Sonuç ve Sonraki Adım
Fatek FBs serisi, doğru model seçildiğinde düşük toplam sahip olma maliyeti (TCO) ile küçük/orta ölçekli otomasyonda güvenilir bir çözümdür. Kararınızda sırayla I/O sayısı, çıkış tipi, haberleşme ihtiyacını netleştirin.
Projeniz için ücretsiz ön-teklif ve teknik destek mi istiyorsunuz? fonksiyonelas.online üzerinden mühendislik ekibimize ulaşın, 24 saat içinde model önerisi ve fiyat bilgisi alın.
İlgili teknik içerikler:
- Fatek PLC WinProladder ile ilk program — adım adım rehber
- Modbus RTU ile Fatek PLC + Veichi AC310 haberleşmesi
- Fatek PLC’de yüksek hızlı sayıcı (HSC) nasıl yapılandırılır?
Yayınlayan: Fonksiyonel Akıllı Teknolojiler ve Endüstriyel Kontrol A.Ş. — Türkiye’nin yetkili Fatek distribütörü.